Zekât, temel ihtiyaçlar dışında artıcı nitelikteki malın üzerinden bir kameri yıl geçmesi ve 80.18 gram altın değerinde (nisap) olması durumunda, malın %2.5'i oranında ihtiyaç sahiplerine verilmesi gereken farz bir ibadettir. Hesaplama, kişinin sahip olduğu altın, döviz, nakit ve ticaret mallarının toplam değerinin nisap miktarını aşmasıyla yapılır.
Bu rehberde yer alan vakit hesaplamaları ve fıkhi açıklamalar; Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları, astronomik takvim standartları ve muteber İslam hukuku kaynakları (Hanefi ve Şafii fıkhı) referans alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bağlayıcı bireysel fetva niteliği taşımaz; kişiye ve sağlık durumuna özel haller için il müftülüklerine veya Diyanet Alo 190 Fetva Hattı'na danışılması tavsiye edilir. Vaktiyle, Diyanet resmî takvim vakitlerini kullanan %100 reklamsız bağımsız bir dijital ibadet asistanıdır.
Zekât, İslam'ın beş temel esasından biri olup, malın temizlenmesi ve toplumsal dayanışmanın güçlenmesi adına farz kılınmış bir ibadettir. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvalarına göre zekât, sadece bir vergi değil, aynı zamanda bir şükür vesilesidir.
Zekâtın Temel İlkeleri ve Nisap Miktarı
Zekâtın farz olması için malın 'nâmî' (artıcı) olması, temel ihtiyaçların dışında bulunması ve üzerinden bir kameri yılın (havelân-ı havl) geçmesi gerekir. Nisap miktarı, 80.18 gram altın veya buna denk gelen nakit paradır.
Nisap miktarı, zekâtın farz olma sınırıdır. Borçlar ve temel ihtiyaçlar düşüldükten sonra eldeki nakit değer, 80.18 gram altın karşılığını buluyorsa zekât mükellefiyeti başlar.
Zekât Nasıl Hesaplanır? Adım Adım Uygulama
Zekât hesaplaması şu adımlarla gerçekleştirilir:
- Tüm nakit paralarınızı, altınlarınızı ve dövizlerinizi toplayın.
- Ticari amaçla elinizde tuttuğunuz malların güncel piyasa değerini ekleyin.
- Varsa vadesi gelmiş borçlarınızı bu toplamdan düşün.
- Kalan tutar 80.18 gram altın değerini geçiyorsa, toplamın 1/40'ını (%2.5) zekât olarak ayırın.
| Varlık Türü | Zekât Oranı |
|---|---|
| Altın, Gümüş, Nakit | %2.5 |
| Ticaret Malları | %2.5 |
| Toprak Ürünleri (Öşür) | %5 veya %10 |
Zekât Kimlere Verilir ve Verilmez?
Tevbe Suresi 60. ayette zekâtın verileceği sekiz sınıf açıkça belirtilmiştir: Fakirler, miskinler, zekât memurları, kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar.
Modern Varlıklar ve Zekât Hükümleri
Hisse senetleri, kripto varlıklar ve kira gelirleri gibi modern enstrümanlar, Diyanet fetvalarına göre 'ticaret malı' veya 'nakit' hükmündedir. Bu varlıkların güncel değerleri üzerinden %2.5 oranında zekât verilmesi gerekir.
Zekâtın geçerli olması için 'niyet' şarttır. Malı verirken bunun zekât olduğunu kalben niyet etmek gerekir.
İbadet Hayatınızda Vaktiyle ile Düzen
İbadetlerinizi zamanında ve huzurla eda etmek, zekât gibi mali ibadetlerinizi takip etmek için Vaktiyle uygulamasını kullanabilirsiniz. Vaktiyle, Diyanet takvimli namaz vakitleri ile size en doğru zamanı sunarken, %100 reklamsız yapısı ve çevrimdışı çalışma özelliğiyle mahremiyetinizi korur. Apple Watch desteği sayesinde telefonunuza ihtiyaç duymadan ibadetlerinizi takip edebilirsiniz.
İbadetinizi Reklam Gürültüsünden Uzak Yaşayın
Vaktiyle ile namaz vakitlerini takip edin, Apple Watch ve iPhone'unuzda reklamsız ve mahremiyet odaklı bir deneyim yaşayın. Hemen App Store'dan indirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Zekât vermek için bir yılın dolması şart mı?
Evet, Hanefi mezhebine göre malın üzerinden bir kameri yılın geçmesi (havelân-ı havl) zekâtın farz olması için şarttır.
Altın zekâtı nasıl hesaplanır?
Elinizdeki altınların gram toplamı 80.18 gram ve üzerindeyse, toplam gramın 40'ta 1'ini zekât olarak vermeniz gerekir.
Zekât anne, baba veya çocuklara verilir mi?
Hayır, usul (anne, baba, dede, nine) ve fürûa (çocuklar, torunlar) zekât verilmez.
Borcu olan zekât verir mi?
Borç, kişinin temel ihtiyaçlarını ve zekât nisabını etkiliyorsa, borçlar düşüldükten sonra kalan miktar nisaba ulaşıyorsa zekât verilir.
Vaktiyle uygulaması zekât hesaplamasında yardımcı olur mu?
Vaktiyle, namaz vakitlerini en doğru şekilde takip etmenizi sağlayarak ibadet disiplininizi korur; mali ibadetlerinizi planlamanız için size huzurlu bir dijital ortam sunar.